Mübarek Gün ve Geceler

Kadir Gecesi

Ramazan'ın son on gününün tek gecelerinde aranır

Bu gecelerin içinde doğrudan Kur'an'da anılan tek gece Kadir Gecesi'dir. Kadr sûresi tamamen bu geceye ayrılmıştır:

"Doğrusu, Biz, Kur'an'ı kadir gecesinde indirmişizdir. Kadir gecesinin ne olduğunu sen bilir misin? Kadir gecesi bin aydan hayırlıdır. Melekler ve Cebrail o gecede Rablerinin izniyle her türlü iş için inerler. O gece, tan yerinin ağarmasına kadar bir esenliktir." (Kadr, 97:1-5)

Gecenin hangi gece olduğu ise Kur'an'da belirtilmez. Peygamberimiz Hz. Âişe'den gelen sahih rivayette şöyle buyurmuştur: "Kadir gecesini Ramazan'ın son on gününün tek gecelerinde arayın." (Buhârî 2017)

Türkiye'de Kadir Gecesi'nin Ramazan'ın 27. gecesinde idrak edilmesi, bu tek geceler arasında 27. gecenin öne çıktığını bildiren rivayetlere ve yerleşmiş uygulamaya dayanır. Ancak hadisin lafzı bir arama emri içerir: ibadeti tek bir geceye sıkıştırmak yerine son on gecenin tamamını değerlendirmek, rivayetin ruhuna daha uygundur.

Miraç Kandili

27 Recep gecesi

Miraç olayının ilk aşaması olan isrâ (Mescid-i Harâm'dan Mescid-i Aksâ'ya gece yolculuğu) Kur'an'da açıkça bildirilir:

"Kulunu (Muhammed'i) bir gece Mescid-i Harâm'dan, kendisine bir kısım ayetlerimizi göstermek için, çevresini mübarek kıldığımız Mescid-i Aksâ'ya götüren Allah'ın şanı yücedir." (İsrâ, 17:1)

Yani olayın kendisi tartışmasızdır. Bununla birlikte olayın hangi gece gerçekleştiği sahih bir rivayetle sabit değildir; 27 Recep tarihi sonraki dönemlerde yerleşmiş bir kabuldür. Kaynaklarda başka tarihler de zikredilmiştir.

Berat Kandili

15 Şaban gecesi

Bu geceye özel fazilet atfeden en bilinen rivayet, Hz. Âişe'den nakledilen ve Şaban'ın yarısı gecesinde Allah'ın çok sayıda kulunu bağışladığını bildiren hadistir (Tirmizî 739).

Ancak Tirmizî bu rivayeti naklettikten hemen sonra kendisi zayıflığına işaret eder: hadisi yalnızca Haccâc b. Ertât yoluyla bildiğini, İmam Buhârî'nin bu hadisi zayıf saydığını işittiğini ve senette iki kopukluk bulunduğunu (Yahyâ b. Ebî Kesîr'in Urve'den, Haccâc'ın da Yahyâ'dan doğrudan işitmemiş olduğunu) açıkça kaydeder. Çağdaş tahkiklerde de rivayet zayıf (daîf) olarak değerlendirilmiştir.

Bu, geceyi ibadetle geçirmenin sakıncalı olduğu anlamına gelmez — her gece nafile ibadet, tevbe ve dua meşrudur. Anlamı şudur: bu geceye başka gecelerde bulunmayan özel bir fazilet atfetmek sağlam bir delile dayanmaz.

Regaib Kandili

Recep ayının ilk cuma gecesi

Regaib gecesine mahsus olduğu söylenen ve "salât-ı regâib" adıyla bilinen özel namaz, hadis âlimleri tarafından en ağır şekilde eleştirilmiş uygulamalardan biridir. İmam Nevevî gibi âlimler bu namaza dair rivayetin uydurma (mevzû) olduğunu ve bu namazın kılınmasının bid'at sayıldığını belirtmişlerdir.

Recep ayının kendisi ise Kur'an'da adı geçmese de, savaşın yasaklandığı haram aylardan biri olarak kabul edilir (bkz. Tevbe, 9:36 — ayların dördünün hürmetli olduğu bildirilir).

Mevlid Kandili

12 Rebîülevvel gecesi

Peygamberimizin doğum günü olarak anılan bu tarih, siyer kaynaklarında en yaygın kabul gören tarihtir. Bununla birlikte mevlid kutlaması Peygamberimiz veya sahabe döneminde bilinen bir uygulama değildir; hicrî IV-VI. yüzyıllardan itibaren yaygınlaşmıştır.

Bu, mevlid programlarının yanlış olduğu anlamına gelmez; Peygamberimizin hayatını anlatan, salavat getirilen ve hayır yapılan bir toplantı özü itibarıyla hayırlıdır. Sadece bunun sünnetle sabit bir ibadet değil, sonradan gelişmiş bir gelenek olduğunun bilinmesi gerekir.

Peygamberimizin hayatı için: Siyer-i Nebî

Aşure Günü

10 Muharrem

Aşure günü orucu, hakkında sahih rivayetler bulunan bir uygulamadır. Peygamberimizin bu günde oruç tuttuğu ve tutulmasını tavsiye ettiği Buhârî ve Müslim'de yer alan rivayetlerle sabittir. Ramazan orucu farz kılınmadan önce aşure orucunun daha kuvvetli bir yükümlülük taşıdığı, sonra ise isteğe bırakıldığı da aynı kaynaklarda bildirilir.

Yahudilerle benzememek için 9 ve 10 Muharrem'in birlikte tutulması tavsiye edilmiştir.

Üç Aylar

Recep, Şaban, Ramazan

"Üç aylar" tabiri Kur'an'da ve hadislerde geçen bir terim değildir; Türkiye'de yerleşmiş bir kullanımdır. Bu üç aydan yalnızca Ramazan'ın fazileti Kur'an'la sabittir (Bakara, 2:185). Recep, haram aylardan biridir. Şaban ayında Peygamberimizin diğer aylara göre daha çok nafile oruç tuttuğu ise sahih rivayetlerle bildirilmiştir.

Sıkça tekrarlanan "Recep Allah'ın ayı, Şaban benim ayım, Ramazan ümmetimin ayıdır" sözü, hadis kaynaklarında sahih bir senetle yer almaz; hadis olarak nakledilmesi doğru değildir.