—
coğrafi (gerçek) kuzeyden itibaren saat yönünde
Bu açı coğrafi (gerçek) kuzeye göredir. Telefon veya el pusulası manyetik kuzeyi gösterir. Türkiye'de manyetik sapma yaklaşık 5° doğu olduğundan, pusulanız bu açıdan yaklaşık 5 derece küçük bir değer gösterir. Diyanet'in yayımladığı kıble açısı da pusula (manyetik) değeridir; örneğin Ankara için Diyanet 155°, coğrafi karşılığı 160°'dir. İkisi de aynı yönü tarif eder.
Kesin ölçüm için Diyanet'in kıble sayfasına bakabilirsiniz.
Kıble Açısı Ne Anlama Gelir?
Kıble açısı, kuzeyden başlayarak saat yönünde ölçülen derecedir. 0° kuzey, 90° doğu, 180° güney, 270° batıdır. Türkiye'nin tamamı Kâbe'nin kuzeyinde ve genel olarak kuzeybatısında kaldığı için kıble açısı yurt genelinde güney-güneydoğu aralığına düşer.
Açı, dünyanın küre biçimi hesaba katılarak büyük daire yöntemiyle bulunur. Bu, iki nokta arasındaki en kısa yolun yönüdür; düz haritada çizilen doğru ile aynı şey değildir. Bu yüzden özellikle uzak ülkelerde kıble, haritaya bakarak tahmin edilenden farklı çıkabilir.
Kur'an'daki Dayanağı
Kıblenin Mescid-i Harâm yönü olduğu Kur'an'da açıkça bildirilir:
"…Artık yüzünü Mescid-i Harâm'a doğru çevir. Nerede olursanız olun, yüzünüzü o yöne çevirin…" (Bakara, 2:144)
Yön Tam Bilinemiyorsa Ne Yapılır?
Bu, seyahatte veya yabancı bir yerde sık karşılaşılan bir durumdur ve fıkıhta ayrıca ele alınmıştır.
- Sorabileceğiniz biri varsa sorulur; bilen birinin bildirmesi esas alınır.
- Kimse yoksa araştırılır (pusula, güneşin konumu, çevredeki mescitlerin yönü) ve kanaat getirilen yöne dönülerek namaz kılınır.
- Sonradan yanlış yöne döndüğü anlaşılırsa, araştırıp kanaatine göre davranan kişinin namazı geçerlidir; iade etmesi gerekmez. Çünkü yükümlülük, gücün yettiği araştırmayı yapmaktır.
- Namaz sırasında doğru yön anlaşılırsa, namazı bozmadan o yöne dönülerek devam edilir.
Ayrıca uzaktaki kişiler için kıble, Kâbe'nin tam noktası değil, o yöndür (fıkıhta cihet-i Kâbe). Birkaç derecelik sapma namaza zarar vermez. Bu sebeple kadran üzerindeki değeri milimetrik bir hedef gibi görmeye gerek yoktur.
İllere Göre Kıble Açısı ve Kâbe'ye Uzaklık
| İl | Kıble açısı (coğrafi) | Pusulada yaklaşık | Kâbe'ye uzaklık |
|---|
"Pusulada yaklaşık" sütunu, Türkiye için ortalama 5° manyetik sapma düşülerek verilmiştir; gerçek sapma ile arasında bir derecelik fark olabilir.
İlgili Sayfalar
Namaz · Namaz Vakitleri · Resimli Namaz Eğitimi · Cami Adabı · Seferilik