Hüküm Dereceleri
FarzYapılması kesin ve bağlayıcı olarak emredilen; terkedilmesi günah sayılan yükümlülük (ör. beş vakit namaz).
VacipFarza yakın bağlayıcılıkta, ancak delili farz kadar kesin olmayan yükümlülük (ör. Hanefi mezhebinde vitir namazı).
SünnetPeygamberimizin (s.a.v.) yaptığı, yapılması tavsiye edilen ama bağlayıcı olmayan uygulama.
Müstehap (Mendup)Yapılması güzel görülen, ama sünnet kadar güçlü bir teşviki olmayan davranış.
MubahYapılması veya yapılmaması konusunda dinen bir sakınca bulunmayan, serbest davranış.
MekruhYapılmaması tercih edilen, ancak haram derecesinde yasak olmayan davranış.
HaramYapılması kesin olarak yasaklanan, işlenmesi günah sayılan fiil.
İbadet Terimleri
NiyetBir ibadete kalpten karar verme; birçok ibadetin sahih olmasının şartlarından biridir.
AbdestNamaz gibi ibadetler için gereken küçük hükümsüzlükten temizlenme (bkz. Abdest Nasıl Alınır?).
GusülBüyük hükümsüzlükten temizlenmek için tüm bedenin yıkanması (bkz. Gusül Nasıl Yapılır?).
TeyemmümSu bulunamadığında toprak/taşla yapılan, abdest/gusül yerine geçen temizlenme (bkz. Teyemmüm Nasıl Alınır?).
KasrYolculukta dört rekâtlı farz namazların iki rekâta kısaltılması (bkz. Seferîlik).
Cemİki namazın (öğle-ikindi veya akşam-yatsı) art arda, aynı vakitte kılınması (bkz. Seferîlik).
Sehiv SecdesiNamazda yanılma durumunda yapılan telafi secdesi (bkz. Sehiv Secdesi).
NisapZekâtın farz olması için gereken asgari mal miktarı (bkz. Zekât Nasıl Hesaplanır?).
Fitre (Sadaka-i Fıtır)Ramazan Bayramı öncesi verilmesi gereken sadaka (bkz. Kurban ve Fitre).
KurbanKurban Bayramı'nda ibadet niyetiyle kesilen hayvan (bkz. Kurban ve Fitre).
KazaVaktinde yerine getirilemeyen bir ibadetin (ör. oruç) daha sonra telafi edilmesi.
Hayız / NifasKadınlarda âdet görme (hayız) ve doğum sonrası kanama (nifas, lohusalık) dönemleri (bkz. Hayız ve Lohusalıkta İbadet).
İhramHac veya umre için belirli sınırlardan itibaren girilen özel kıyafet ve niyet hâli (bkz. Hac ve Umre Nedir?).
EzanNamaz vaktinin girdiğini bildiren, belirli sözlerden oluşan çağrı.
Kâmet (İkamet)Namaza başlamadan hemen önce, cemaate namazın başladığını bildiren, ezana benzer çağrı.
KıbleNamazda yönelinen yön; Mekke'deki Kâbe.
CemaatNamazın birlikte, bir imam eşliğinde kılınması; bu şekilde kılınan namaz grubu.
HutbeCuma ve bayram namazlarında imamın cemaate yönelik yaptığı konuşma (bkz. Cuma, Bayram, Cenaze Namazı).
Fıkıh ve Muamelat Terimleri
FeraizMirasın, Kur'an'da belirlenen sabit paylara göre mirasçılar arasında paylaştırılmasını inceleyen fıkıh dalı (bkz. Miras ve Vasiyet).
KefaretMazeretsiz ve bilerek işlenen belirli bir dini ihlalin (ör. orucu bilerek bozma) telafisi için yüklenen, kazadan daha ağır yükümlülük (bkz. Oruçta Kaza ve Kefaret).
Riba (Faiz)Borç ilişkisinde önceden belirlenmiş, karşılıksız bir fazlalık; Kur'an'da açıkça haram kılınmıştır (bkz. Ticaret ve İş Hayatında İslami Ölçüler).
GararBir alışverişte, ürünün niteliği veya teslimatı konusunda aşırı belirsizlik; İslam ticaret hukukunda kaçınılması gereken bir unsur.
NafakaBir kişinin, bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin (eş, çocuk vb.) geçimini karşılama sorumluluğu (bkz. Aile İçi Hak ve Sorumluluklar).
MehirEvlilik akdiyle birlikte erkeğin kadına vermeyi taahhüt ettiği mal veya para (bkz. Aile İçi Hak ve Sorumluluklar).
Kul HakkıBir insanın diğerine karşı ihlal ettiği, ancak hak sahibiyle helalleşerek veya kıyamette hesaplaşarak telafi edilebilen hak (bkz. Güncel Konularda İslami Ölçüler).
Genel Terimler
TevhidAllah'ın zatında, sıfatlarında ve ibadete layık oluşunda tek olduğu inancı (bkz. İman Esasları).
İhsanAllah'ı görüyormuşçasına, samimiyetle kulluk etme bilinci (bkz. İman Esasları).
HadisPeygamberimizin (s.a.v.) söz, fiil veya onaylarının rivayeti (bkz. Hadis Nasıl Okunur?).
Sahih / Hasen / ZayıfBir hadisin sened (aktarım zinciri) sağlamlığına göre sıhhat dereceleri (bkz. Hadis Nasıl Okunur?).
SahâbîPeygamberimizi (s.a.v.) görmüş, ona iman etmiş ve Müslüman olarak vefat etmiş kişi (bkz. Dört Halife).
SiyerHz. Muhammed'in (s.a.v.) hayatının anlatıldığı ilim dalı (bkz. Siyer-i Nebî).
Sûre / AyetKur'an, 114 sûreden; her sûre ise ayet adı verilen bölümlerden oluşur (bkz. Kur'an-ı Kerim).
TefsirKur'an ayetlerinin anlam ve bağlamının açıklanması.
MushafKur'an'ın yazılı, ciltlenmiş hâli.
MezhepFıkhi konularda benzer usûl ve görüşleri paylaşan İslam hukuk ekolü (ör. Hanefi, Şâfiî, Mâlikî, Hanbelî).
İslamSözlükte "teslim olma, boyun eğme" anlamına gelir; Allah'a teslimiyet ve O'nun buyruklarına uyma temelli din.
İmanKalben tasdik etme, inanma; İslam'da Allah'a, meleklere, kitaplara, peygamberlere, ahirete ve kadere inanmayı kapsar (bkz. İman Esasları).
İhlâsYapılan ibadet ve iyiliklerde yalnızca Allah'ın rızasını gözetme, gösterişten uzak durma.
ZikirAllah'ı anmak; belirli söz ve cümlelerin tekrarıyla yapılan bir ibadet türü (bkz. Dua & Zikir).
SalavatPeygamberimiz (s.a.v.) için edilen dua ve rahmet temennisi.
AhiretÖlümden sonraki, kıyamet ve hesap gününü de kapsayan sonsuz hayat.
MelekNurdan yaratılmış, Allah'a itaatkâr, günah işlemeyen gayb varlıkları.
MahreçBir Arapça harfin ağızda veya boğazda çıktığı (telaffuz edildiği) nokta (bkz. Tecvide Giriş).
TecvidKur'an'ı doğru telaffuz ve kurallarla okuma ilmi (bkz. Tecvide Giriş).
Kaynak
Bu sayfadaki tanımlar, genel kabul gören temel İslami terminolojiyi özetlemektedir; ayrıntılı bilgi için her terimin yanındaki ilgili sayfaya bakınız.